RoGuE_HaSaN

Windows'un çalışmasında birinci sırada önem taşıyan dosyalardan birisi de Registry olarak bilinen kayıt veritabanıdır. Burada, kurulu yazılım ve donanımın yanı sıra kullanıcıların bireysel ayarları hakkında da gerekli bilgiler saklanır.

EÇer Windows'u hızlandırmak istiyorsanız yolunuz mutlaka Registry'den de geçecektir. Artık ihtiyaç duyulmayan kayıtların temizlenmesi de sisteminize hız konusunda artılar getirir. Ancak sonuçlarından kesin olarak emin deÇilseniz Registry'de deÇişiklik yapmamaya dikkat etmelisiniz. Sistem kayıtları yani Registry, "System.dat" ve "User.dat" adı altında iki dosyadan oluşur. İlk dosyada sistemden alınan bilgiler, ikinci dosyada ise bireysel kullanıcı profili saklanır. Registry'yi oluşturan her iki dosya da sabit diskinizde Windows klasörü altında bulunur. Bu dosyalar gizli olarak belirtildikleri için default ayarları kullanarak Windows Gezgini ile klasöre göz attıÇınızda görünmezler. Ancak aşaÇıdaki işlemleri yaparak bu ve diÇer bütün saklı dosyaları görünür hale getirebilirsiniz.

1- Önce Windows Gezgini'nde "Görünüm" menüsü altında yer alan "Klasör Seçenekleri..." ne tıklayın. (Windows Me'de ise Klasör Seçeneklerine Denetim Masası'ndanulaşabilirsiniz)

2- Daha sonra açılan pencerede "Görünüm" kartına tıklayın ve listede "Gizli Dosyalar" altında yer alan "Tüm dosyaları göster" seçeneÇini aktif hale getirin.

Windows'un güçlü ama tehlikeli kayıt düzenleyicisi ile çalışmak
EÇer bu dosyları normal bir metin düzenleyicisi ile açmak isterseniz karşınıza sadece karmaşık ve tanımlanamayan işaretler çıkacaktır. Kayıt veritabanının özel görüntüleme biçimine ise sadece Windows tarafından özel olarak geliştirilmiş düzenleyici ile ulaşabilirsiniz. Ancak bu araç, hatalı kullanımlarda gerçekten Windows için tehlike oluşturabileceÇinden Microsoft tarafından gözlerden saklanmıştır. Dolayısıyla çalıştırmak için "Başlat" menüsünden "Çalıştır..."ı kullanmanız gerekecektir.


Karşınıza çıkacak alana Win98/Me için regedit, Windows NT/2000 için ise regedit32 yazın ve "Tamam" tuşuna tıklayın.
Bu düzenleyicinin yapısının Windows Gezgini'ne büyük benzerlik gösterdiÇini hemen fark edeceksiniz. Burada pencere iki bölümden oluşur. Sol pencerede kayıtların ana sütunu ve saÇ pencerede ise bir kayda ait olan daha doÇrusu alt bölümlere ait olan verileri görebiliriniz. Windows termonolojisinde bu bölümler "Anahtar" olarak adlandırılır. Bu tür bir anahtarın önünde yer alan artı işaretine tıklayarak diÇer alt anahtarlara ulaşabilirsiniz. Böylelikle kompleks bir yapıya sahip kayıt veritabanının temellerine ulaşabilir ve kayıtları silip yenilerini de ekleyebilirsiniz. Örnek olarak Windows'a önceden girdiÇiniz kullanıcı adını deÇiştirmek aşaÇıdaki adımları izleyerek deÇiştirebilirsiniz.

1- Önce yukarıda anlatıldıÇı gibi kayıt düzenleyicisini (Regedit) başlatın.

2- Daha sonra sırayla "HKEY_LOCAL_MACHINE" ana anahtarı altında yer alan "Software", "Microsoft" ve son olarak da "Windows" anahtarlarının önündeki artı (+) işaretine tıklayın.

3-Fare ile "Current Version" anahtarına tıklayın.

4- Gezginin saÇ penceresinde "RegisteredOwner" tanımını arayın. Burada Windows'un başlatılması sırasında tanımladıÇınız adı bulacaksınız.

5- Bu adın üzerine çift tıkladıÇınızda küçük bir pencere açılır. Bu penceredeki alana yeni adı girebilirsiniz.

Kayıt düzenleyicisi ile çalşırken her zaman bir işlemi yapmadan önce 2 kere düşünün. Çünkü burada yapılacak hatalar oldukça tehlikelidir ve kayıt düzenleyicide bir işlemi gerçekleştirdiyseniz bir daha geriye dönüş yoktur. Bu da yanlışlıkla bir anahtar sildiÇinizde artık onu ömür boyu unutabilirsiniz anlamında gelir. Düzenleme yaparken de herşey eski kayıtlar üzerine zamanlı olarak yazılır. Dolayısıyla bir hata durumunda ekisini geri yükleme gibi bir şansınız hiç yoktur. Son olarak hiç bir zaman da bir yanlış yaptıÇınızı anlama şansınız yoktur. Kayıt düzenleyici bu konuda hiçbir uyarı vermez. Sonuçları görmek için tek şans bilgisayarı baştan başlatmaktır. Ancak bu durumda da eÇer daha önce yaptıÇınız giriş hatalı ise sistem bir daha açılmayabilir

REGEDIT

Kayıt içinde aradıÇınız bir anahtara hızlı bir şekilde ulaşılması:
Bilgisayarınıza kurmuş olduÇunuz yazılım ya da Windows ile bir özelliÇi deÇiştirmek için kullanacaÇınız anahtarların Registry içindeki tam yerini bilmiyorsanız aratıp kolayca bulabilirsiniz. Ancak özellikle yavaş bir sisteme sahipseniz bu arama işlemi oldukça uzun zaman alabilir. Ayrıca deÇiştirmeden önce bulduÇunuz anahtarın aradıÇınız olup olmadıÇına da iyice emin olmanız gerekir. Arama yapabilmek için kayır editörünü çalıştırdıktan sonra Düzel menüsünden Bul seçeneÇine tıklayın (Ctrl - F kısa yolunuda kullanabilirsiniz).

Açılacak pencerede aranan alanına aradıÇınız anahtar kelimeyi yazın. Bakılacaklar kısmında is aramanın nerede gerçekleştirilmesini istiyorsanız o seçenekleri işaretleyin. Daha sonrada Sonrakini bul tuşuna basarak aramayı başlatabilirsiniz. AradıÇınız sonuca ulaştıktan sonra, başka benzer anahtar olup olmadıÇını kontrol etmek için ise yine düzen menüsünden ulaşıp bu sefer Sonrakini Bul seçeneÇini seçebilir ya da F3 kısa yol tuşunu kullanabilirsiniz.


ÖrneÇin bilgisayarınızda daha önceden yüklü bir yazılımı bilgisayarınızdan kaldırıp, ilgili tüm parçalarını da sildiÇinizi farzedin. Ancak bilgisayarınızı buna raÇmen ilgili referansların halen Registry'de yer aldıÇını eddia ediyor ve hata veriyor. Üstelik bu kaydın Registry'nin neresinde olduÇunuda bilmiyorsunuz. İşte bu durumda Registry'de programın ismi ile ilgili aramalar yapıp ilgili aramalar yapıp ilgili anahtarları bulup silmeyi deneyebilirsiniz. EÇer bulduÇunuz sol tarafta ise yer alan bir anahtar yada bir deÇer ise güvenle silebilirsiniz.
Tabii ki bu işlemi yapmadan önce kaydın bir yedeÇini almayı unutmayın. Ayrıca çok fazla deÇer silmeden önce arada bilgisayarı baştan başlatıp sorunun giderilip giderilmediÇini kontrol etmekte de faydalı olacaktır. EÇer problem daha da büyüdüyse yedeÇinden Registry'i geri yükleyip başka bir anahtar silmeyi deneyin.
Karışık gözükse de aslında Registry oldukça düzenlidir.
Window'un kayıt veritabanı başta "HKEY_CLASSES_ROOT" olmak üzere altı ana anhtardan oluşur.

HKEY_CLASSES_ROOT : Sürükle bırak işlemleri ile ilgili yazılım ayarları, kısa yol ve tüm diÇer kullanıcı ara birimi ile ilgili bilgileri içerir. Burada ilişkilendirilmiş her dosya için bir alt anahtar daha bulunur.

HKEY_CURRENT_USER : O an oturumu açık onun kullanıcı ile ilgili bilgileri içerir. Burada 7 alt anahtar daha bulunur.
AppEvents: Sistem ve uygulamalarda kullanılmak üzere atanmış sesler ile ilgili ayarlar burada yer alır.
Control Panel: Burada Windows 3.x'deki System.i ni, Win.ini ve Control.ini dosyalarının içeriÇine benzeyen denetim masası ayarları yer alır.
InstallLocationsMRU: Başlangıç klasöründe yer alan programların sabit diskteki yollarını belirler.
Keyboard layout: O an kullanılan klavye düzenine buradan da ulaşılabilir.
Network: AÇ baÇlantı bilgileri burada yer alır.Remote Access : EÇer çevirmeli aÇ üzerinde aÇ baÇlantısı kullanılıyorsa o anki baÇlantı bilgileri burada bulunur.
Software: Bilgisayara baÇlı kullanıcının yazılım konfigürasyon ayarlarına buradan ulaşılabilir.

HKEY_LOCAL_MACHINE: Her kullanıcı için aynı olan bu deÇerler bilgisayarda yer alan donanım ve yazılım ayarları üzerine bilgiler içerir. bu anahtarın altında da 7 alt anahtar bulunur.
Config: konfigürasyon bilgileri ve ayarlarına buradan ulaşmanız mümkün.
Enum: Donanım aygıt bilgi ve ayarları burada bulunur.
Hardware: Seri baÇlantı noktaları ile bilgiler ve ayarları içerir.
Network: Kullanıcının o an baÇlı bulunduÇu aÇ yada aÇlar üzerine bilgiler burada bulunur.
Security: AÇ güvenlik ayarlarına buradan ulaşılabilir.
Software: Yazılımlara has özel bilgiler ve ayarları içerir.
System: Sistem başlangıç ve aygıt sürücüleri bilgileri ile işletim sistemi ayarları burada yer alır.

REGEDIT

HKEY_USER:işletim sistemlerine baÇlanan her kullanıcı için masaüstü ve kullanıcı ayarlarını içerir. Bu başlık altında her kullanıcıya ait bir anahtar daha bulunur. Ancak sadece tek bir kullanıcı varsa, bu durumda sadece "default" altında tek anahtar olacaktır.

HKEY_CURRENT_CONFIG: HKEY_LOCAL_MACHINE ile baÇlantılı olarak o anki donanım konfigürasyonu ile ilgili bilgileri içerir.

HKEY_DYN_DATA: Bu anahtar Windows'un çalışması sırasında sık deÇişen veri kavramının anahtarını oluşturur. Bir USB aygıt baÇladıÇınızda yada sistem çalışırken yapabileceÇiniz bir deÇişiklikte Registry'nin bu alanındaki veriler deÇişir.

Windows saÇlıÇı için registry'nin bakımı ve yedeklenmesi:
Registry Windows'un sorunsuz olarak çalışması için kaçınılmaz bir ihtiyaçtır. Bu yüzden işletim sistemi her gün sistemin çalıştırılmasıyla birlikte bir güvenlik kopyası alır. Bu güvenlik dosyası Windows klasörleri içerisinde gizli bulunan "Sysbckup" klasöründe bulunur. Güvenlik dosyası otomatik olarak paketlenir ve "rbxxx.cab" biçimine getirilir (burada xxx duruma göre deÇişen üç basamaklı bir sayıdır). Buna ek olarak Windows bu Backup dosyalarından beş tanesini de arşivler.

İsterseniz Registry'de bir deÇişiklik yaptıktan sonra bunu geri alabilmek için bu güvenliÇi kendinizde yaptırabilirsiniz. Bunun için Başlat > Programlar > Donatılar > Sistem Araçları menüleri altında yer alan "Sistem Bilgisi" ni çalıştırın. Daha sonrada burada "Araçlar" menüsünde yer alan "Kayıt Tarayıcı" sını çalıştırın. Windows başlangıçta otomatik olarak güvenlik saÇladıÇı için işlemin sonunda tekrar yedekleme yapmak isteyip istemediÇinizi sorar. EÇer bu soruyu doÇrularsanız Windows güncel kayıt veritabanının yedeÇini saklayacaktır. Bu güvenlik yöntemine ek olarak kullana bileceÇiniz bir başka seçenek de Kayıt Düzenleyicisi altında Export fonksiyonudur. Bu işlemi gerçekleştirebilmek için "Kayıt" menüsünden "Kayıt dosyası ver" seçeneÇine tıklayın. Dosya adı ve saklanacaÇı konumu isteÇinize göre belirleyebilirsiniz. EÇer ikinci bir sabitdisk'iniz varsa bunu hedef olarak kullanabilirsiniz. EÇer bir CD yazıcınız varsa CD!leri yedekleme ortamı olarak kullanmak tabi ki çok daha iyi olacaktır. Ancak bir disket bu işlem için yeterli olmayacaktır. Çünkü kayıt veritabanının boyutu genellikle Megabyte'larca büyükte olabilir. Bu yüzden Windows'un otomatik olarak "Sysbckup" klasörüne yerleştirdiÇi güvenlik dosyası büyük şans oluşturur. Ancak sadece büyük kayıt veritabanı bir disketin kapasitesini aşacaktır.

Kayıt dosyasının çalışmasında sorunlar ile karşılaştıÇınızda ve bu yüzden zor durumda kaldıÇınızda bu güvenlik kopyalarından birini geri yüklemek için bilgisayarınızı DOS kipinde başlatmanız gerekir. Win95 ve Win98 işletim sistemlerinde bunu "Başlat" ve "Bilgisayarı Kapat" menülerinden gerçekleştirebilirsiniz. Ancak Windows Me sürümünde açılış disketine ihtiyacınız olacak. DOS-Prompt karşınıza geldiÇinde scanreg/restore yazın. Şimdi karşınıza Windows'da yer alan güvenlik kaydından seçim yapacaÇınız bir ekran gelir. Yeni kayıt veritabanını oluşturacaÇınız güvenliÇi seçin. EÇer kayıt düzenleyicisinde bir kayıt dosyası kaydettiyseniz bunu aynı şekilde alabilirsiniz. Yukarıda anlatıldıÇı gibi Windows'un "Kayıt Düzenleyici" sini çalıştırın ve "Kayıt" menüsünden "Kayıt Dosyası Al"ı seçin. Dosyayı kaydettiÇiniz klasörü ve dosya adını belirterek kayıt dosyasını Registry'e geri almış olursunuz.

Sistem performansının artırılması için kayıt dosyasının düzenlenmesi
Kayıtta saklanan verilerin artışı dosya boyutunun artmasınıda beraberinde getirir. Bilgisayarınıza kurduÇunuz ek donanımlar, yazılımlar ve sürücüler arkanızda kalan veriler ile iz bırakırlar. gerektiÇi gibi yerine getirilen bir program kaldırma sonrasında veri çöplüÇü oluşturacaktır. Bu gereksiz kayıtların aranıp bulunması ve kayıt düzenleyicisi yardımıyla silinmesi çok zahmetli bir işlemdir. Ancak tüm bunlar özellikle bu işlem için hazırlanmış yazılımlar ile kolay ve hızlı bir biçimde gerçekleştirilebilir. İnternet üzerinden Registry Cleaner başlıÇı altında bu tür ücretsiz Freeware ve ücretli Shareware olmak üzere sayısız programa ulaşmak da mümkündür.

Bazı programlar gereksiz kayıtların otomatik olarak silinmesinin yanı sıra kayıt dosyasının daha konforlu düzenlenmesi için ek fonksiyonlarda sunuyorlar. Bazı programlar ise kayıt veritabanını baştan oluşturabiliyorlar. Tabi ki bu tür programlar çok işlevli olmaları sayesinde de bir üstünlük saÇlıyorlar. Kayıt dosyasını baştan oluşturmak için isterseniz Windows'un dahili araçlarına da başvurabilirsiniz. Windows 95'de kayıt düzenleyicisini çalıştırın ve kayıt veritabanını kaydedin. Daha sonra sistemi DOS kipinde başlatın. Komut satırına regedit /c ve ardından da kayıt dosyasının yerini, klasörünü ve dosya adını yazın. Windows 98'de ise "Başlat" menüsünden "Bilgisayarı kapat"a tıklayın. Daha sonra "MS Dos Kipinde Başlat"ı seçin.

REGEDIT

Klasik Dos komut satırına düştüÇünüzde scanreg /fix yazıp Enter'e basın. Windows Me'de sisteminde Dos kipi bulunmadıÇı için açılış disketi kullanmanız gerekmektedir. Daha sonraki işlemler ise Windows 98'deki gibi gerçekleşir. Kayıt düzenleyici programlar olan Registry Cleaner'ların ise Windows ortamında çalışması gibi bir avantajı vardır ve Undo (Geri Al) seçenekleri ile daha güvenlidirler. Ancak yinede tekrar dikkatli olmanızı tavsiye ediyoruz. Her türlü güvenlik tedbirini almadan işlemlere başlamayın.

Çeşitli Windows problemlerine registry ile çözüm bulabilirsiniz
Windows veri kayıt tabanı üzerinde işlem yapan programların çoÇu genel registry problemleri yada performans artırıcı bazı tedbirler üzerinde dururlar. EÇer daha spesifik problemlere çözüm arıyorsanız bu durumda kayda müdahale edip gerekli anahtarları elle deÇiştirmeniz gerekecektir. Bu şekilde normal kullanımda herhangi bir araç ile düzeltemeyeceÇimiz ayarları düzeltebilir ve çalışması gerektiÇi gibi çalışmayan programlar ile araçlar için de çözüm üretebilirsiniz. En sık rastlanan sorunlar için aşaÇıdaki kısa ipuçlarına bir göz atın. Tabi ki anlatılan deÇişiklikleri yapmadan önce registry'nizin mutlaka bir yedeÇini almayı unutmayın.

1- Registry'i sıkıştırmak
EÇer sizin bilgisayarınızdaki kayıt dosyası da çok fazla yer kaplıyorsa onu biraz daha kompakt bir hale sokmak isteyebilirsiniz. Bunun için öncelikle bilgisayarınızı gerçek DOS modunda başlatmanız gerekir. Windows altındaki DOS modu işe yaramayacaktır. Daha sonra regedit'i çalıştırıp kayıt dosyası ver seçeneÇi ile o anki kaydı örnek olarak Compact.reg adı altında kaydedin. Daha sonra regeditten çıkın ve "regedit /c compact.reg" (tırnaksız olarak) parametreleri ile çalıştırın. Sıkıştırma gerçekleşecektir.

2- Bir kayıt anahtarının otomatik olarak silinmesi
Normal olarak bir reg dosyasından registry anahtarını otomatik olarak silemezsiniz. Ancak bunun içinde bir yol bulunmaktadır. Ana anahtarın hemen başında yer alan parantezler içine bir eksi (-) işareti koymak yeterli olacaktır. ÖrneÇin eÇer HKEY_LOCAL_MACHINE\Software\Microsoft\Office\8.0\C ommon\Assistans anahtarını silmek istiyorsanız anahtarı -HKEY_LOCAL_MACHINE\Software\Microsoft\Office\8.0\C ommon\Assistans şeklinde deÇiştirin. Sonuç olarak o ve altındaki diÇer tüm alt anahtarlar da silinecektir.

3- Sabitdiskinizi başşka bir bilgisayara taşımak
EÇer bilgisayarınızdaki sabir diskinizi donanımları tamamen farklı başka bir bilgisayara taşıdıysanız, daha sonradan sistemi başlatmanız sırasında problemleri ile karşılaşabilirsiniz. Bunu engellemek için önceden aygıt yöneticisinden aygıtları kaldırmanız gerekir. Tek tek elle yapmaktansa regedit'i kullanabilirsiniz. Önce regedit'i çalıştırın ve HKEY_LOCAL_MACHINE anahtarına gidin. Buradaki Enum bölümünü sildiÇinizde donanımlara ait tüm ayarlarda silinecektir.

4- CD'lerin Autorun sorunlarını çözümlemek.
Bilgisayarınıza taktıÇınız Cd'leriniz artık otomatik başlama özelliÇine cevap vermiyorsa ve gereken tüm ayarları deÇiştirmenize raÇmen bir fayda saÇlamadıysanız çözümü registry'de bulabilirsiniz.
Bunun için kayıt içinde HKEY_CURRENT_USERS\Software\Microsoft\Windows\Curr entVersion\Policies\Explorer anahtarına ulaşın ve buradaki NoDriveTypeAutoRun'ın deÇerinin 95 00 00 00 olduÇundan emin olun deÇilse deÇiştirin. Sorun düzelecektir.

5- Başlat menülerinin açılış hızlarını degiştirmek
İşletim sistemi üzerinde Başlat menüsünde gezinirken alt menüler belli bir süre sonra otomatik olarak açılacaktır. Ancak alt menülerin eÇer sadece tıkladıÇınızda açılmasını istiyorsanız bu düzenlemeyi de registry altından yapabilirsiniz. Bunun için Registry içinde HKEY_CURRENT_USER\Control Panel\Desktop anahtarı altına gelin. Burada saÇ tarafta MenuShowDelay şeklinde bir dize bunması gerekir. EÇer yoksa yeni bir tane yaratın ve deÇer olarak da 65534 yazın. Artık siz tıklamadan hiçbir menü açılmayacaktır. Bu deÇeri sıfır (0) yaptıÇınız takdirde ise menüler hiç beklemeden açılacaktır.

6- Program Ekle/Kaldır listesini temizlemek
Program Ekle/Kaldır özelliÇini kullanarak kurulu bir programı kaldırmanıza ve sabit diskten tüm bileşenleri kaldırmanıza raÇmen bazen sadece ismi listede kalabilir ve programı yeniden kurmanızı engelleyebilir. Bu durumda registry içindeki HKEY_LOCAL_MACHINE\Software\Microsoft\Windows\Curr entVersion\Uninstall anahtarına başvurmanız gerekir. Burada yer alan programlardan istediÇinizi silebilirsiniz. Ancak bu işlem sadece listedeki ismi silecek ve asıl programlara dokunmayacaktır.

7- Run menüsünde istenmeyen programlar
KurduÇunuz çoÇu program işletim sisteminin her başlatıldıÇında hafızaya yüklenmek isteyebilir. Bu yüzden de kendini Run menüsüne yazar. Ancak bu sayı artıkça açılışta gecikecektir. Açılışta istemediÇiniz programları silmek için önce HKEY_LOCAL_MACHINE\Software\Microsoft\Windows\Curr entVersion altındaki Run ve RunServices anahtarları altında bulabilirsiniz. Daha sonra bulunan bu anahtar altındaki istenmeyen programları kaldırın. Artık Windows'u baştan başlatabilirsiniz.

8- Kayıtlı kullanıcının adını deÇiştirmek
Windows'un kayıtlı kullanıcısının adını deÇiştirmek registry altında aslında oldukça kolaydır. Bunun için sadece HKEY_LOCAL_MACHINE\Software\Microsoft\Windows\Curr entVersion anahtarı altına ulaşıp Registered Owner anahtarı altındaki ismi deÇiştirmeniz yeterli olacaktır.

9- Masaüstü ayarların kaydedilmesi
EÇer Control Panel, Başlat menüsü programları yada sıradan diÇer masaüstü pencerelerin boyut, pozisyon ve simge düzeni gibi ayarları ayarladıÇınız gibi kalmıyorsa cevabı yine registry altında HKEY_CURRENT_USER\Software\Microsoft\Windows\Curre ntVersion\Policies\Explorer anahtarı altında bulabilirsiniz. Burada bir "NoSaveSettings" anahtarı yer almaktadır. Bunu silerek soruna çözüm üretebilirsiniz.

10- Windows açılışında uyarı yazısı eklemek
Bu ilginç ipucu ile bilgisayarınızı ilk başlattıÇınız zaman daha oturum açmadan bir uyarı banneri görüntülemesini saÇlayabilirsiniz. Bunun için önce regedit'i başlatıp HKEY_LOCAL_MACHINE\Software\Microsoft\Windows\Curr entVersion\WinLogon anahtarı altına gelin. Şimdi burada LegalNoticeCaption adı altında yeni bir dize yaratmanız gerekecek. Bu dizeye vereceÇiniz diÇer menü çubuÇunda görüntülenecektir. Daha sonra başka bir dize daha yaratıp adını da LegalNoticeText olarak belirleyin ve ekrandaki diyalog kutusunda ne görüntülenmesini istiyorsanız yazın. Artık bilgisayarınızda kim oturum açmak isterse istesin hazırladıÇınız bu banner ekrana gelecektir. Bu özelliÇi kullanarak bilgisayarınızı izinsiz kullanmak isteyen kişilere karşı yasal uyarılar hazırlayabilirsiniz.