Osmanlı Asırlarında Ramazan Karşılaması

**Rosita** · 09-13-2007, 14:15

Bazı esnafların ramazanı fırsat bilerek fiyatlara zam yaptıÇını gazetelerde okuyunca, Osmanlı Devleti’nde halkı sömürmeye karşı alınan ramazan öncesi tedbirleri hatırladım…

Hemen hemen her padişah, ramazan öncesinde bir “hatt-ı Hümâyûn” yayınlar, keyfi fiyat artışlarının engellenmesini isterdi.
Bunlardan biri de Sultan Dördüncü Mustafa’ya aittir. Başbakanlık arşivinde 53351 numara ile kayıtlı bulunan 1807 tarihli fermanda, Sultan Mustafa, ramazan öncesinde oluşabilecek keyfi fiyat artışlarına dikkat çekip hem esnafı, hem de halkı uyarmaktadır.
Herkesin narha (hükümetin belirlediÇi fiyat) dikkat etmesini, tamahkârlık edilmemesini, bakkalların fiyatları keyfi olarak arttırmaktan kaçınmalarını, bu konuda imamların halkı ikaz etmelerini isteyen Padişah, bereketiyle gelen ramazanın lâyıkı vechiyle karşılanmasını da istemektedir.
Ramazan öncesinde, yalnızca padişahlar deÇil, Osmanlı hükümetleri de “tambihnâme”ler yayınlarlardı: Bu tembihnâmelerde evlerin, camilerin, dükkânların ve sokakların, ramazan hürmetine temizlenmesi istenir, uyulması gereken kurallar hatırlatılır, ramazanın huzurunu bozacak davranışlardan kaçınılması tembihlenirdi…
Tabii ki amaç halkın ramazan ayını huzur ve güven içinde yaşamasıydı.
Hatırlanması gereken hususlardan biri de, ramazanın bayram gibi coşku içinde karşılanması, bu çerçevede ramazan öncesinin bir “hasret yürüyüşü”ne dönüşmesidir.
Osmanlı toplumu, ramazana, “misafir” muamelesi yapardı. Ramazan hürmetine evler, dükkânlar, sokaklar, meydanlar köşe-bucak temizlenir, bir sürü imkânsızlıÇa raÇmen her yer tertemiz edilirdi.
Maksat ramazanı dolu dolu yaşamak, yaşatmak ve hoşnut göndermekti.
Maksat, biraz olsun ramazanlaşabilmekti.
Bunun için kesenin aÇzı açılırdı. Ramazana günler kala alışveriş edilir, bu sayede -şimdi tıpkı yılbaşılarda, yahut “Anneler Günü”, “Sevgililer Günü” gibi Batı dayatması olgularda yaşandıÇı gibi- ticari hayat canlanırdı. Esnaf maişetini kazandıÇı, halk ramazanı coşkuyla karşılayabildiÇi için mutlu olurdu.
Darulhilâfe (hilâfet merkezi İstanbul) yer yer süslenir, ramazan öncesinde karanlık olan sokaklar, yine ramazan hürmetine, son derece itibarlı bir misafir karşılanacakmış gibi, ışıklandırılırdı.
Bu arada insanlarda da büyük tebeddülât (deÇişiklik) olurdu. Oruç tutmaya niyetli olan herkes şehir hamamlarına âdeta hücum eder, günahlardan arınmak niyetiyle yıkanırlardı…
Sonra büyük camilerden birinin tanınmış imamına başvurup huzurunda “tövbe-i Nasuh üzre tövbe” ederlerdi. Çünkü ramazana “tövbekâr” girmek isterler, eski günahlarını bir daha işlememe “azm-ı cezm-i kast-ı musammem” eylerlerdi.
İlk teravihler, özellikle selâtin camilerinde bayram yerine dönüşürdü…
İnsanlar en iyi elbiselerini giyer, özene-bezene sakladıkları kokuları sandıklardan çıkarıp sürünür, her taraf mis gibi kokardı…
Yanlarında saf tutacak mü’min kardeşlerinin huşu ve huzurunu bozmamak için, o günlerde soÇan, sarmısak gibi şeyler yenmez, ayrıca maydanoz ve karanfil gibi, hoş kokular saçan bitkiler çiÇnenirdi.
Kısacası camiler, şimdiki gibi, ter ve çorap karışımı kokmazdı! (Bunu yazarken sıkılıyorum, ama camilerimizin kokmasında sentetik halıların da rolü büyük. Eskiden halılar saf yün olduÇu için kokuyu emerlerdi)
Gayrimüslimlerin (Müslüman olmayanların) yoÇun olarak yaşadıÇı Fener, Balat, Hasköy gibi semtlerde bile meyhaneler, ramazana hürmeten kapanır, kapıya, o meyhanenin ramazan boyunca kapalı kalacaÇına ilişkin bir kâÇıt yapıştırılırdı…
Hiçbir gayrimüslim, yahut Müslüman açıkça yemez, içmezdi. Bunun yasak olması bir yana, bu davranışın özünde, oruç tutanlara karşı duyulan saygı vardı. (Eskiden farklı dinlere mensup vatandaşlar bir birlerinin inancına böyle sayfı gösterirken, şimdi aynı dinin mensupları asgarî bir saygı kırıntısı bile göstermeyip ramazanda oruçlunun suratına sigara dumanı üflüyor, televizyonlar “ramazan programı”nın hemen arkasından müstehcen yayın yapıyorlar)
Ramazan-ı mübareki coşkuyla karşılama geleneÇi, benim de çocukluÇumun en güzel anılarından birini oluşturur. Ramazandan birkaç gün öncesinden karşılama seremonisi başlar, bu çerçevede tüfekler atılır, oyunlar oynanır, zikirler çekilirdi.
O gün bugündür, zihnimde ramazan bir coşku olarak kaldı. Her ramazan öncesinde hâlâ o çocuksu coşkuyu ve ramazan sevincini içimde hissederim.

Yavuz BAHADIROĞLU

09-13-2007, 14:15	#1 (permalink)
Rosita .::.SustuM.::. Üyelik tarihi: Jul 2007 Mesajlar: 1,844 Ruh Hali: Teşekkürler: 147 116 Mesaja 209 Teşekkür edildi Rep Gücü: 26389 Rep Puanı: 263799 Rep Seviyesi: Resimlerim: (3)	Osmanlı Asırlarında Ramazan Karşılaması Bazı esnafların ramazanı fırsat bilerek fiyatlara zam yaptıÇını gazetelerde okuyunca, Osmanlı Devleti’nde halkı sömürmeye karşı alınan ramazan öncesi tedbirleri hatırladım… Hemen hemen her padişah, ramazan öncesinde bir “hatt-ı Hümâyûn” yayınlar, keyfi fiyat artışlarının engellenmesini isterdi. Bunlardan biri de Sultan Dördüncü Mustafa’ya aittir. Başbakanlık arşivinde 53351 numara ile kayıtlı bulunan 1807 tarihli fermanda, Sultan Mustafa, ramazan öncesinde oluşabilecek keyfi fiyat artışlarına dikkat çekip hem esnafı, hem de halkı uyarmaktadır. Herkesin narha (hükümetin belirlediÇi fiyat) dikkat etmesini, tamahkârlık edilmemesini, bakkalların fiyatları keyfi olarak arttırmaktan kaçınmalarını, bu konuda imamların halkı ikaz etmelerini isteyen Padişah, bereketiyle gelen ramazanın lâyıkı vechiyle karşılanmasını da istemektedir. Ramazan öncesinde, yalnızca padişahlar deÇil, Osmanlı hükümetleri de “tambihnâme”ler yayınlarlardı: Bu tembihnâmelerde evlerin, camilerin, dükkânların ve sokakların, ramazan hürmetine temizlenmesi istenir, uyulması gereken kurallar hatırlatılır, ramazanın huzurunu bozacak davranışlardan kaçınılması tembihlenirdi… Tabii ki amaç halkın ramazan ayını huzur ve güven içinde yaşamasıydı. Hatırlanması gereken hususlardan biri de, ramazanın bayram gibi coşku içinde karşılanması, bu çerçevede ramazan öncesinin bir “hasret yürüyüşü”ne dönüşmesidir. Osmanlı toplumu, ramazana, “misafir” muamelesi yapardı. Ramazan hürmetine evler, dükkânlar, sokaklar, meydanlar köşe-bucak temizlenir, bir sürü imkânsızlıÇa raÇmen her yer tertemiz edilirdi. Maksat ramazanı dolu dolu yaşamak, yaşatmak ve hoşnut göndermekti. Maksat, biraz olsun ramazanlaşabilmekti. Bunun için kesenin aÇzı açılırdı. Ramazana günler kala alışveriş edilir, bu sayede -şimdi tıpkı yılbaşılarda, yahut “Anneler Günü”, “Sevgililer Günü” gibi Batı dayatması olgularda yaşandıÇı gibi- ticari hayat canlanırdı. Esnaf maişetini kazandıÇı, halk ramazanı coşkuyla karşılayabildiÇi için mutlu olurdu. Darulhilâfe (hilâfet merkezi İstanbul) yer yer süslenir, ramazan öncesinde karanlık olan sokaklar, yine ramazan hürmetine, son derece itibarlı bir misafir karşılanacakmış gibi, ışıklandırılırdı. Bu arada insanlarda da büyük tebeddülât (deÇişiklik) olurdu. Oruç tutmaya niyetli olan herkes şehir hamamlarına âdeta hücum eder, günahlardan arınmak niyetiyle yıkanırlardı… Sonra büyük camilerden birinin tanınmış imamına başvurup huzurunda “tövbe-i Nasuh üzre tövbe” ederlerdi. Çünkü ramazana “tövbekâr” girmek isterler, eski günahlarını bir daha işlememe “azm-ı cezm-i kast-ı musammem” eylerlerdi. İlk teravihler, özellikle selâtin camilerinde bayram yerine dönüşürdü… İnsanlar en iyi elbiselerini giyer, özene-bezene sakladıkları kokuları sandıklardan çıkarıp sürünür, her taraf mis gibi kokardı… Yanlarında saf tutacak mü’min kardeşlerinin huşu ve huzurunu bozmamak için, o günlerde soÇan, sarmısak gibi şeyler yenmez, ayrıca maydanoz ve karanfil gibi, hoş kokular saçan bitkiler çiÇnenirdi. Kısacası camiler, şimdiki gibi, ter ve çorap karışımı kokmazdı! (Bunu yazarken sıkılıyorum, ama camilerimizin kokmasında sentetik halıların da rolü büyük. Eskiden halılar saf yün olduÇu için kokuyu emerlerdi) Gayrimüslimlerin (Müslüman olmayanların) yoÇun olarak yaşadıÇı Fener, Balat, Hasköy gibi semtlerde bile meyhaneler, ramazana hürmeten kapanır, kapıya, o meyhanenin ramazan boyunca kapalı kalacaÇına ilişkin bir kâÇıt yapıştırılırdı… Hiçbir gayrimüslim, yahut Müslüman açıkça yemez, içmezdi. Bunun yasak olması bir yana, bu davranışın özünde, oruç tutanlara karşı duyulan saygı vardı. (Eskiden farklı dinlere mensup vatandaşlar bir birlerinin inancına böyle sayfı gösterirken, şimdi aynı dinin mensupları asgarî bir saygı kırıntısı bile göstermeyip ramazanda oruçlunun suratına sigara dumanı üflüyor, televizyonlar “ramazan programı”nın hemen arkasından müstehcen yayın yapıyorlar) Ramazan-ı mübareki coşkuyla karşılama geleneÇi, benim de çocukluÇumun en güzel anılarından birini oluşturur. Ramazandan birkaç gün öncesinden karşılama seremonisi başlar, bu çerçevede tüfekler atılır, oyunlar oynanır, zikirler çekilirdi. O gün bugündür, zihnimde ramazan bir coşku olarak kaldı. Her ramazan öncesinde hâlâ o çocuksu coşkuyu ve ramazan sevincini içimde hissederim. Yavuz BAHADIROĞLU __________________ Nirvana Fun Club

Seçenekler
Yazdırılabilir şekli göster Sayfayı E-Mail olarak gönder
Stil
Normal Hybrid-Şeklinde gösterime geç Ağaç şeklinde gösterime geç

Benzer Konular
Konu	Konuyu Başlatan	Forum	Cevaplar	Son Mesaj
~ Osmanlı Padişahları ~	ShirinBaby	Genel Tarih	61	08-30-2007 22:41
Eski OsmanLı ParaLarı...	Rosita	Türk Kültürü	0	08-26-2007 17:29
Osmanlı Tabloları	Rosita	Türk Kültürü	0	08-26-2007 16:39
Osmanlı da Ünvanlar	Rosita	Türk Kültürü	0	08-26-2007 16:27
Son Osmanlı: Yandım Ali	funda	Vizyondaki Sinemalar	0	01-26-2007 09:06

Klavye.com da Yenimisiniz?	Yardıma mı ihtiyacınız var ?
Üye olmak için Tıklayın Forum Yöneticilerini Göster Arama Forum Kuralları İletişim	Sıkça Sorulan Sorular Şifrenizimi Unuttunuz ? Okundu Kabul Et

Konuyu Toplam 1 Üye okuyor. (0 Kayıtlı üye ve 1 Misafir)