Çerkeslerde Sosyal YaŞam

**chilavert** · 08-24-2007, 16:44

ÖRF VE ADETLER – KHABZE

Çerkes toplumu, Khabze adı verilen kurallarla yönetilir, Khabze, etimolojik olarak; dışarının, alanın, çevrenin, aşaÇısınındili, şablonu, düzeni demektir.
ÇocuÇun doÇumundan itibaren büyüyüp yetişmesine, yaşlanıp ölmesine kadar, insan hayatını düzenleyen ve güzelleştiren çeşitli seramoniyel kurallar vardır. Bunlar, modern sosyolojideki görgü kurallarından, gelenek ve göreneklere, örf, adet ve töre kurallarından ahlak ve din kurallarına, hatta maddi yaptırımlarla perçinlenen hukuk kurallarına kadar bütün sosyal kuralları kapsarlar.

Khabze, en basit görgü kuralından, gelenek ve göreneklere, örf ve adetlerden ahlak ve din kurallarına, hatta yazılı olmayan yasa ve anayasa kuralına kadar toplumu yöneten bütün kuralları ifade eder. Kız istemeden gelin almaya, düÇünde oyuna çıkış ve dans kurallarına, gelinin kendi ailesine götürülmesinden tekrar geri getirilmesine, doÇumdan çocuÇun yürüme çaÇına gırmesine, çocuÇun p'ur/qan olarak eÇitilmek üzere başka bir aileye verilmesinden, eÇitildikten sonra tekrar kendi ailesine gönderilmesine, sokakta atlı veya yay olarak yürümekten oturup kalmaya, konukluÇa, savaştan barışa kadar. Öyle ki, geleneksel Çerkes toplumunda Khabze kuralları, toplumun hemen bütün bireyleri tarafından bilinir. Cünkü bu kurallar, ya doÇal toplumsal yaşam süreci içinde herkesin katkı ve katılımıyla oluşmuştur ya da aileler düzeyinde temsilcilerin katkısıyla oluşturulmuş, paylaşıralak, yaparak, yaşayarak öÇretilmiş ve benimsetilmiş kurallardır.
GELENEKSEL HUKUK – KHABZE

Çerkes toplumu, günümüz dünyasındaki İngiltere örneÇine benzer biçiminde, yazılı olmayan geleneksel hukuk kurallarıyla yönetilir. Çerkes yaşamında örf-adet kurallar, hukuk kuralları iç içedir.
Khabze kurallarının başlıca iki temel kaynaÇı vardır. Biri, toplum bireylerinin, geleksel Çerkes mantalitesi içinde, doÇal olarak veya bliçli bir zihinsel faaliyet süreci sonunda “şayet bu konu bir halk meclisi gündemine gelmiş olsaydı acaba nasıl bir düzenleme yapılırdı?” türünden bir soruya vereceÇi cevaba uygun davarnmasıdır. Böylesi bir davranış, zaman içinde benzer durumlarda kalan başkaları tarafından da benimsenip uygulanarak, zaman içinde Khabze kuralı haline gelebilir. Khabzenin ikinci temel kaynaÇı ise Xase adı verilen halk meclisinin kararlarıdır.

Khabze denilen geleneksel hukuk kuralları esas olarak Xase adı verilen yasama meclisi tarafından oluşturulur. Uygulama toplumun tümü tarafından izlenir ve denetlenir. Geleneksel Çerkes toplumunda yaygın ve etkili bir sosyal denetim mekanizması vardır. Khabzeye aykırı davranışlar, öncelikle lokal düzeyde çözülmeye çalışılır. Mümkün olduÇu kadar hiyerarşik olarak üst düzeydeki toplum önderlerine – Thamadelere ulaştırılmamaya çalışılır. Çünkü olumsuzların, yerinde çözülüp giderilmesi, dillendirilip yayılmaması esastır. Bir atasözü : “KötülüÇü dinlendirirsen azar, iyiliÇi dillendirirsen ürer” biçimindedir. Bununla birlikte, yerel düzeyde çözülemeyen sorunlar hiyerarşik olarak bir üste ve nihayet en üst düzeyde de Xase'ye taşınabilir. Khabze'ye aykırı davranışlar, her düzeyde yaptırımlarla karşılanabilir. Xase mahalle/köy, yöre, bölge ve ülke düzeyine kadar her düzeyde vardır ve işlevseldir. Ancak Xase, günümüzdeki gibi sürekli görev yapan bir yasama organı deÇildir. Gerektikçe toplanan, sorunu görüşüp karara baÇladıktan sonra daÇılan geçici ve onursal bir yasama organı, bir halk meclisidir. Xaseye her aile gündem konusu soruna ilişkin olarak kendisini en yetkin biçimde temsil edebilecek bir temsilcisiyle katılır. Xaseye katılmak herkes için bir onurdur ve Xaseye katılma görevi onursal bir görevdir. Asla herhangi bir maddi ücret, bedel sözkonusu deÇildir. Xaseye katılmanın bedeli, saygınlık ve itibardır.
Geleneksel Çerkes hukukunda en önemli yaptırımlar, toplum tarafından ayıplanma, kınanma, razı etme veya gônül alma, tazminat veya bedel ödeme (Çepşınej) ve sürgündür (deÇeç). Geleneksel Çerkes hukukunda ölüm cezası yoktur. Çerkes ınsanının kişilik yapısı, geleneksel olarak kendi haklarına saygı bekleyen herkesin, başkalarının hakkına saygı göstermesi ilkesine göre biçimlendiÇi için, açık bir savaş ortamı dışında, geleneksel Çerkes sosyal yaşamında öldürmeyi gerektirecek düzeyde gerginlik ve çatışma pek az görülür. Böyle bir durum ortaya çıktıÇızamanda, durumdan haberdar olan biri durumu derhal toplumun kanaat önderlerine iletir.

Dipnot Mesajı: "BİZ ÇERKESLER"

Dipnot Mesajı: kitabından alınmıştır (KAFFED)

**ShirinBaby** · 08-24-2007, 18:05

bende cerKesim iste yani BaBa TaraFım

08-24-2007, 16:44	#1 (permalink)
chilavert รuรkun ;) Kazandığı Turnuvalar: 1 Üyelik tarihi: Dec 2006 Nerden: ?stanbul en Sakin ?lçesi Esenler ;) Yaş: 20 Mesajlar: 1,596 Ruh Hali: Teşekkürler: 39 51 Mesaja 76 Teşekkür edildi Rep Gücü: 7513 Rep Puanı: 75038 Rep Seviyesi: Resimlerim: (5)	Çerkeslerde Sosyal YaŞam ÖRF VE ADETLER – KHABZE Çerkes toplumu, Khabze adı verilen kurallarla yönetilir, Khabze, etimolojik olarak; dışarının, alanın, çevrenin, aşaÇısınındili, şablonu, düzeni demektir. ÇocuÇun doÇumundan itibaren büyüyüp yetişmesine, yaşlanıp ölmesine kadar, insan hayatını düzenleyen ve güzelleştiren çeşitli seramoniyel kurallar vardır. Bunlar, modern sosyolojideki görgü kurallarından, gelenek ve göreneklere, örf, adet ve töre kurallarından ahlak ve din kurallarına, hatta maddi yaptırımlarla perçinlenen hukuk kurallarına kadar bütün sosyal kuralları kapsarlar. Khabze, en basit görgü kuralından, gelenek ve göreneklere, örf ve adetlerden ahlak ve din kurallarına, hatta yazılı olmayan yasa ve anayasa kuralına kadar toplumu yöneten bütün kuralları ifade eder. Kız istemeden gelin almaya, düÇünde oyuna çıkış ve dans kurallarına, gelinin kendi ailesine götürülmesinden tekrar geri getirilmesine, doÇumdan çocuÇun yürüme çaÇına gırmesine, çocuÇun p'ur/qan olarak eÇitilmek üzere başka bir aileye verilmesinden, eÇitildikten sonra tekrar kendi ailesine gönderilmesine, sokakta atlı veya yay olarak yürümekten oturup kalmaya, konukluÇa, savaştan barışa kadar. Öyle ki, geleneksel Çerkes toplumunda Khabze kuralları, toplumun hemen bütün bireyleri tarafından bilinir. Cünkü bu kurallar, ya doÇal toplumsal yaşam süreci içinde herkesin katkı ve katılımıyla oluşmuştur ya da aileler düzeyinde temsilcilerin katkısıyla oluşturulmuş, paylaşıralak, yaparak, yaşayarak öÇretilmiş ve benimsetilmiş kurallardır. GELENEKSEL HUKUK – KHABZE Çerkes toplumu, günümüz dünyasındaki İngiltere örneÇine benzer biçiminde, yazılı olmayan geleneksel hukuk kurallarıyla yönetilir. Çerkes yaşamında örf-adet kurallar, hukuk kuralları iç içedir. Khabze kurallarının başlıca iki temel kaynaÇı vardır. Biri, toplum bireylerinin, geleksel Çerkes mantalitesi içinde, doÇal olarak veya bliçli bir zihinsel faaliyet süreci sonunda “şayet bu konu bir halk meclisi gündemine gelmiş olsaydı acaba nasıl bir düzenleme yapılırdı?” türünden bir soruya vereceÇi cevaba uygun davarnmasıdır. Böylesi bir davranış, zaman içinde benzer durumlarda kalan başkaları tarafından da benimsenip uygulanarak, zaman içinde Khabze kuralı haline gelebilir. Khabzenin ikinci temel kaynaÇı ise Xase adı verilen halk meclisinin kararlarıdır. Khabze denilen geleneksel hukuk kuralları esas olarak Xase adı verilen yasama meclisi tarafından oluşturulur. Uygulama toplumun tümü tarafından izlenir ve denetlenir. Geleneksel Çerkes toplumunda yaygın ve etkili bir sosyal denetim mekanizması vardır. Khabzeye aykırı davranışlar, öncelikle lokal düzeyde çözülmeye çalışılır. Mümkün olduÇu kadar hiyerarşik olarak üst düzeydeki toplum önderlerine – Thamadelere ulaştırılmamaya çalışılır. Çünkü olumsuzların, yerinde çözülüp giderilmesi, dillendirilip yayılmaması esastır. Bir atasözü : “KötülüÇü dinlendirirsen azar, iyiliÇi dillendirirsen ürer” biçimindedir. Bununla birlikte, yerel düzeyde çözülemeyen sorunlar hiyerarşik olarak bir üste ve nihayet en üst düzeyde de Xase'ye taşınabilir. Khabze'ye aykırı davranışlar, her düzeyde yaptırımlarla karşılanabilir. Xase mahalle/köy, yöre, bölge ve ülke düzeyine kadar her düzeyde vardır ve işlevseldir. Ancak Xase, günümüzdeki gibi sürekli görev yapan bir yasama organı deÇildir. Gerektikçe toplanan, sorunu görüşüp karara baÇladıktan sonra daÇılan geçici ve onursal bir yasama organı, bir halk meclisidir. Xaseye her aile gündem konusu soruna ilişkin olarak kendisini en yetkin biçimde temsil edebilecek bir temsilcisiyle katılır. Xaseye katılmak herkes için bir onurdur ve Xaseye katılma görevi onursal bir görevdir. Asla herhangi bir maddi ücret, bedel sözkonusu deÇildir. Xaseye katılmanın bedeli, saygınlık ve itibardır. Geleneksel Çerkes hukukunda en önemli yaptırımlar, toplum tarafından ayıplanma, kınanma, razı etme veya gônül alma, tazminat veya bedel ödeme (Çepşınej) ve sürgündür (deÇeç). Geleneksel Çerkes hukukunda ölüm cezası yoktur. Çerkes ınsanının kişilik yapısı, geleneksel olarak kendi haklarına saygı bekleyen herkesin, başkalarının hakkına saygı göstermesi ilkesine göre biçimlendiÇi için, açık bir savaş ortamı dışında, geleneksel Çerkes sosyal yaşamında öldürmeyi gerektirecek düzeyde gerginlik ve çatışma pek az görülür. Böyle bir durum ortaya çıktıÇızamanda, durumdan haberdar olan biri durumu derhal toplumun kanaat önderlerine iletir. Dipnot Mesajı: "BİZ ÇERKESLER" Dipnot Mesajı: kitabından alınmıştır (KAFFED) __________________ Ã?en yedi?im kaba edicek kadar , arkadaslar?m?n eski sevgililerini ayart?cak kadar ?erefsizim...

08-24-2007, 18:05	#2 (permalink)
ShirinBaby Ã©zqi Üyelik tarihi: Jun 2007 Nerden: мєяѕιηηηηηηηη Yaş: 18 Mesajlar: 5,563 Ruh Hali: Teşekkürler: 372 622 Mesaja 1,015 Teşekkür edildi Rep Gücü: 56300 Rep Puanı: 562752 Rep Seviyesi: Resimlerim: (0)	Cevap: Çerkeslerde Sosyal YaŞam bende cerKesim iste yani BaBa TaraFım __________________ ?nternette Tan??m?? oLmak De?iLmi? A?K? SanaLLa?t?raN Çevremde ya?anan'sahte a?klar?'GörÃ¼nce AnLad?M!

Seçenekler
Yazdırılabilir şekli göster Sayfayı E-Mail olarak gönder
Stil
Normal Hybrid-Şeklinde gösterime geç Ağaç şeklinde gösterime geç

Benzer Konular
Konu	Konuyu Başlatan	Forum	Cevaplar	Son Mesaj
'Türbanlı yaşam tarzı'	Haberci	Son Dakika Haberleri	0	08-24-2007 12:40
Sosyal Güvenlikte esas sorun kriz değil, çözümsüzlük!	Haberci	Son Dakika Haberleri	0	08-24-2007 09:50
İnsan ve yaşam	edimsms	Kendi Şiirleriniz	0	02-02-2007 00:23
Denizlerde Yaşam	eFKaRLı	Yerli ve Yabancı Belgeseller	0	01-22-2007 17:02
Burçların Yaşam Felsefesi	EiweiSs	Paranormal Araştırmalar	0	01-16-2007 15:20

Klavye.com da Yenimisiniz?	Yardıma mı ihtiyacınız var ?
Üye olmak için Tıklayın Forum Yöneticilerini Göster Arama Forum Kuralları İletişim	Sıkça Sorulan Sorular Şifrenizimi Unuttunuz ? Okundu Kabul Et

Konuyu Toplam 1 Üye okuyor. (0 Kayıtlı üye ve 1 Misafir)