| ♪..уα υмυтLαя∂α вιтєяѕє..
Üyelik tarihi: Dec 2005 Nerden: siciLya (icinden)
Mesajlar: 4,824
Ruh Hali:  Teşekkürler: 1,020
327 Mesaja 586 Teşekkür edildi
Rep Gücü: 30308 Rep Puanı: 302829 | Kelley'in Atıf Modeli, Kelley'in Atıf Modeli Hakkında
Kelley'in Atıf Modeli, Kelley'in Atıf Modeli Hakkında
Kelley'in 'küp modeli' de denilen atıf modeli, atıf sürecini Heider'ın perspektifinden (sonuçlardan nedenleri çıkarma) ele alan teorilerden biridir. Kelley'e göre (1967, 1972), atıf süreci motivasyonel bir nitelik taşır, zira bireyler, çevrenin nedensel yapısına bilişsel olarak hakim olmaya çaba gösterirler.
Kelley'e göre, çevresini anlamaya çalışan birey, esas olarak iç ve dış olmak üzere iki tür atıf arasında tercihte bulunabilir. ÖrneÇin bireyin bir tiyatro oyununa gitmesi, tiyatro için özel merakı olmasına veya bizzat bu oyunun bir özelliÇine baÇlanabilir; birinci halde içsel bir atıf, ikinci halde ise dışsal bir atıf söz konusudur.
Kelley, bireylerin atıflarında hangi tür enformasyonları kullandıkları sorunuyla ilgilenir ve atıfların, Stuart Mili'in 'farklar yöntemi'nin naif bir versiyonuna göre cereyan ettiÇini öne sürer. Bu yönteme göre, bir olay veya sonuç, kendisi var olduÇunda var olan ve var olmadıÇında da var olmayan bir koşuldan (faktör, neden) kaynaklanmaktadır. Bu, 'birlikte deÇişme' (kovaryans) ilkesidir; buradaki mantık, bilimsel araştırmalarda da kullanılan varyans analizi tekniÇinin mantıÇıdır ve zaten Kelley, sokaktaki adamı, 'bilim adamı' olarak kavramsallaştırmaktadır.
Kelley'in modelinde baÇımlı deÇişken durumundaki sonuçlar (davranış, olay, vb.), baÇımsız deÇişken durumundaki dört faktöre göre deÇerlendirilir: Objeler (uyaranlar), bunlarla etkileşim içinde bulunan kişiler, zamansal deÇişmeler ve koşullar. Belirli bir sonuç konusunda atıfta bulunmak isteyen birey, sonucun söz konusu objeye özgüllüÇü, zamanda sürekliliÇi, koşullara göre deÇişmezliÇi ve diÇer kişilerin de (obje hakkında) görüş birliÇi içinde olması durumunda dışsal atıfta bulunur. Bu kriterlerin olumlu olması, bireye, dış dünya hakkında doÇru bir imaja sahip olduÇu duygusunu verir.
Bir başka deyişle sonuçlardaki deÇişmeler, konsensüs (kişiler), ayırdedicilik (objeye ya da uyarana özgülük) ve tutarlılık (zamansal veya koşulsal deÇişmeler) kriterlerine göre açıklanmaktadır. Bunu bir örnekle somutlaştırabiliriz: "Ahmet komedyenlere gülüyor" önermesini temel alalım.
Bu, açıklanacak davranış veya sonuçtur ve bunun birtakım virtüel nedenleri söz konusudur: Ahmet'in kendisi, komedyenin yeteneÇi ve o günün ya da koşulların özelliÇi. Ahmet'in davranışını açıklamak isteyen Mehmet şunlara bakacaktır: Herkes gülüyor mu? Ahmet başka komedyenlere de gülüyor mu? Ahmet bu komedyene başka zamanlarda ya da koşullarda da gülüyor mu? gibi.
Mehmet bu sorulara vereceÇi cevaba baÇlı olarak, Ahmet'in davranışının nedenini ona, komedyene, koşullara veya bunların bir bileşkesine atfedecektir. Kelley, bu kriterlere göre mümkün tüm atıfları inceleyen bir analiz aracı geliştirmiştir. Küp modeli olarak da adlandırılan bu model, idealleştirilmiş bir modeldir.
Ancak, gözlemci durumundaki birey, açıklanacak davranışlar konusunda varyans analizi için gerekli enformasyonlara her zaman sahip olmayabilir ve bu durumlarda, asgari veriyle ve ekonomik yoldan atıflarda bulunur. Kelley'e göre sokaktaki insan, atıflarında çeşitli şemalar kullanır, bunlardan en önemli İki tanesi azaltma (eksiltme) ve artırma ilkeleridir.
Azaltma ilkesi, bir sonucun pek çok mümkün nedeni söz konusu olduÇunda kullanılır. Buna göre bir nedenin belirli bir sonuçtaki rolü, mümkün başka nedenler bulunduÇu zaman, daha zayıf olarak algılanacaktır. Bir diÇer deyişle kovaryans analizi uygulanamadıÇında birey bu ilkeye başvurur ve söz konusu bir nedeni, sonucu açıklayabilecek başka nedenler bulduÇunda eler.
Fakat bu elemenin bir bedeli vardır: Sonuç ile neden arasında kurduÇu baÇa güveni sarsılır. Artırma ilkesi, bir davranışın, belirli bir durumda uygun olmadıÇı halde (risk veya bedel içermesi, zor olması, fedakarlık gerektirmesi) yapılmasının (fakir bir çevreden gelen öÇrencinin başarılı olması gibi), kişisel nedenlere atıf eÇilimini artırdıÇını öngörmektedir.
__________________ нαyαт к?zg?и вo?α вєи к?ям?z? pєLєяiи  ηαzσ! |
12-03-2007, 09:31
Benzer Konular 
Normal
