SeRKaN

Psikiyatr Dr. Gülçin Arı Sarılgan: "Depresyon en çok görülen ruhsal hastalık. Bu konuda kadınlar iki-üç kat daha fazla risk altında. Çünkü kadınlar daha çok baskı görüyor, hormonal-biyolojik etkenler de var"

Dünya Ruh SaÇlıÇı Federasyonu (WFMH) tarafından ilan edilen ve Dünya SaÇlık Örgütü (WHO) tarafından da desteklenen 10 Ekim Dünya Ruh SaÇlıÇı Günü'nün amacı, ruh saÇlıÇının önemini vurgulamak ve geliştirmek. Bu yılın konusu ise "fiziksel ve ruhsal hastalıkların birlikteliÇi".
Son 30 yıldır tıp, özellikle kronik hastalıkların ruh saÇlıÇını bozduÇu, pek çok ruhsal hastalıÇın da zaman içinde fiziksel rahatsızlıklara yol açabildiÇi üzerinde duruyor.
Amerikan Hastanesi'nden psikiyatr Dr. Gülçin Arı Sarılgan da diyabet, kanser ve AIDS gibi hastalıkların aynı zamanda en çok psikiyatrik sorunların görüldüÇü rahatsızlıklar olduÇunu belirtiyor. Aynı şekilde kronik psikiyatrik hastalıÇı olanların da bazı fiziksel hastalıklara maruz kaldıÇını anlatan Sarılgan, şizofrenide, manik depresif hastalıklarda, hayat boyu ilaç kullanımı gereken durumlarda pek çok fiziksel saÇlık sorununun görüldüÇüne işaret ediyor. Bunların başında da sigara kullanımı, obezite, diyabet ve hipertansiyonun geldiÇini söylüyor.
Ruhsal bozukluk sıklıÇının dünya genelinde yaklaşık yüzde 18-30 arasında deÇiştiÇini belirten Sarılgan'a göre bu, dört kişiden birinin hayatının herhangi bir döneminde ruhsal rahatsızlık geçirdiÇi anl***** geliyor. Ruh saÇlıÇı uzmanlarına ulaşan hasta grubunun azlıÇından yakınan Sarılgan, genellikle ruhsal sorunu olan hastaların hekime ulaşmalarının çok zaman aldıÇını vurgulayarak şunları söylüyor:
"Araştırmalara göre ruhsal sorun yaşayanlar ortalama 44 hafta sonra hekime başvuruyor. Sorun yaşayanların genellikle yarısı iç hastalıkları polikliniklerine başvuruyor. Bunun birkaç nedeni var. Birincisi ruhsal sorunlarını konuşması, dile getirmesi çok zor. Stigma (akıl hastası olarak damgalanma) korkusu var. İkincisi nereye başvuracaÇını bilemiyor. Çok fazla sayıda ruhsal hastalık bedensel şikayetlerle ortaya çıkıyor. Bizim gibi gelişmekte olan ülkelerde özellikle kadınlar, depresyonlarını baş aÇrıları, vücut aÇrıları, uyuşmalar, mide aÇrıları, nefes problemleri şeklinde algılıyor. Bu nedenle iç hastalıkları uzmanlarına başvuruyorlar."

"Psikolojik çöküntü yaşayanlar diyabete daha fazla duyarlılar"
Depresyon en çok görülen ruhsal hastalık. HastalıÇın Türkiye'de yüzde 12 oranında görüldüÇünü söyleyen Dr. Sarılgan, kadınların iki-üç kat daha fazla risk altında olduÇunu belirtiyor. Toplumun kadından daha fazla beklentisinin olması, kadınların daha fazla baskı altında olması, hormonal-biyolojik etkenler gibi nedenlerle kadınların depresyona daha fazla maruz kalmasının söz konusu olduÇunu ifade eden Sarılgan, toplumda yüzde 5 oranında görülen anksiyete (kaygı) bozuklukları için de aynı şeyin geçerli olduÇunu kaydediyor.
Bir çalışmaya göre diyabet gelişme sıklıÇı, depresyonlularda iki kat daha fazla. Bu da depresyon geçiren kişilerin diyabete, koroner arter hastalıÇına, beyin kanamalarına ve inmelere duyarlılıÇının arttıÇını gösteriyor.
Uygun dozda ve uygun sürelerde yeterli bir tedavi görülmediÇi sürece depresyonun kolay kronikleşebildiÇini anlatan Sarılgan, "Hem saÇlık maliyeti hem de hastanın yaşam kalitesini bozması riski çok fazla. En fazla yeti kaybına neden olan hastalıklar arasında dördüncü sırada depresyon yer alıyor. Sıralamada ilk üçlü kanser, kalp damar hastalıkları ve diyabet. 2020'de depresyonun ikinci sırada yer alması bekleniyor" diyor.

Modern çaÇ hastalıkları neden artıyor?

Dr. Gülçin Arı, sarılgan modern çaÇ hastalıkları olarak da bilinen depresyon, panik atak, anksiyete gibi sorunların neden daha sık görülmeye başlandıÇını şöyle açıklıyor: "DeÇişen dünyayla birlikte çok hızlı teknolojik gelişmeler insanları yalnızlaştırdı. Eskiden komşuya gidip sohbet ederken insanlar şimdi chat yapıyor. Geniş ailelerden çekirdek aileye geçiş de bireyleri yalnızlaştırdı. İstismar, tacizler, ekonomik yokluklar, krizler, terör, işsizlik, düşük eÇitim düzeyi ruhsal bozuklukların gelişmesine sebep olan ve geliştikten sonra da kötüleştiren faktörler. Ayrıca boşanmış kişilerde depresyon, panik atak gibi psikiyatrik bozukluklar, özellikle erkeklerde alkol kullanımı ve baÇımlılıÇı çok daha fazla görülüyor. Ailesinde psikiyatrik hastalık öyküsü olan kişiler aslında risk altında. Hayatını anlamlandıramayan kişiler, bir işe yaramadıÇını düşünen, hedefi, amacı olmayanlarda da depresyon artık daha fazla. Deprem, terör gibi travmaların ardından travma sonrası stres bozukluÇu artıyor. İntihar ve yemek bozukluklarında özellikle anoreksiyada da artış var. Türkiye'de de giderek artıyor."

Ruhsal hastalıklar nelere yol açıyor?

Ani ölümlerde koroner arter hastalıÇından sonra depresyon, ikinci sırada geliyor.
İş ve trafik kazaları ile grip gibi enfeksiyon hastalıkları, depresyondaki kişilerde daha fazla ortaya çıkıyor.
Diyabet, tiroid ve kalp hastalıklarında çok fazla ruhsal deÇişiklikler görülüyor. Kalp hastalıÇı teşhis edilen hastada ölüm kaygıları artıp depresyon gelişebiliyor.
Kanser hastalarının, özellikle kısırlık sorunu olan kadınların çok fazla psikiyatrik rahatsızlıÇı oluyor. Bu da tedaviyi olumsuz etkiliyor. Destek alanların doÇum oranlarının daha fazla olduÇu biliniyor.

__________________